Twój schowekTwój koszyk
szukaj

Wiosna 2017

Sumienie, czyli godność

1 (667)

Sumienie, czyli godność

Sumienie jest najbardziej mną. Nazywane bywa busolą moralną, sędzią, świadkiem, strażnikiem, wewnętrznym głosem, najtajniejszym sanktuarium. A jaka jest społeczna rola sumienia? Jakie ma być jego miejsce w systemie prawnym?
      Zapraszamy też do kościelnego rachunku sumienia z głoszonej tradycyjnie zasady prymatu sumienia. Czy współcześni papieże wznieśliby toast za sumienie, w którym sami są umieszczeni na drugim miejscu – czyli za sumieniem, jak chciał bł. John Henry Newman?
      Wyruszamy również na poszukiwanie ludu – zarówno w polskiej historii, jak i, co trudniejsze, we współczesności. Czy tęsknota za „zdrowym, polskim ludem” – czymś odmiennym od „wyobcowanych elit” – to tylko zabieg ideolo- giczny, czy coś więcej? Gdzie jest dziś lud?

     
Zbigniew Nosowski
1Editorial
5Podziękowania dla Przyjaciół
     

Sumienie, czyli godność

   
Sebastian Duda
7Krótka historia sumienia
Andrzej Zoll
Zbigniew Nosowski
23Lustro sumienia
rozmowa
Michał Królikowski
Paweł Krupa OP
Cezary Żechowski
30Sumienie w czasach indywidualizmu
dyskusja
     
Krzysztof Siwczyk
44Jasnopis
     
Maciej Zięba OP
48Ruchliwa wysepka na brzegu wieczności
Chrześcijaństwo Tadeusza Mazowieckiego
Tadeusz Mazowiecki
62Historia
Notatka po zatrzymaniu w sosnowieckim areszcie
Andrzej Grajewski
64Areszt z podsłuchem na katedrę
Jędrzej Morawiecki
69Czytanie świata
Towarzystwo obrony rosyjskiej bajki
Aleksandra Chylewska-Tölle
76„Willkommensklasse”, czyli integracja po berlińsku
Paweł Kazanecki
84Z drugiej strony Bugu
„Krym nasz!” – i co dalej po trzech latach?
Piotr Sztompka
94Społeczeństwo dzieje się pomiędzy
Aleksander Hall
105Rzeczy (nie)pospolite
Polska demokracja może się jeszcze obronić
     

Toast za sumienie

   
Ks. Alfred Marek Wierzbicki
Zbigniew Nosowski
111Rachunek sumienia z prymatu sumienia
rozmowa
Ks. Stanisław Adamiak
121Patron sumienia
Ks. Andrzej Draguła
131Tolerancja, która boli
Jak nie wydłużać kolejki po klauzulę sumienia
     
Jaromir Brejdak
Ireneusz Ziemiński
ks. Andrzej Draguła
147Sumienie po „śmierci Boga”
dyskusja
     
Bohdan Zadura
157[nie powiesiłem jego portretu], Jeszcze nie zginęła, Happy end
     
Rabin Abraham Skórka
160Dzieci Abrahama
Żydzi i chrześcijanie w nowym świecie
Michał Zioło OCSO
166Litery na piasku
B – jak biblioteka
     

Gdzie jest lud?

   
Andrzej Mencwel
Sebastian Duda
173Z dziejów polskiej ludomanii
rozmowa
Jerzy Sosnowski
186W daremnym poszukiwaniu ludu
Łukasz Mańczyk
195Myślenice w bibliotece
     
Monika Winiarska
206Opowieść Ariadny, Zasady ruchu, Nowe narodziny
     
Martin Scorsese
Antonio Spadaro SJ
209Jak mówić o „Milczeniu”
rozmowa
Marta de Zuniga
226Książki
Katolicy wobec kryzysu demokracji liberalnej
Rimvydas Valatka
230Prowokacja Rūty Vanagaite
Grzegorz Pac
235Od odwagi ratowania do odwagi pojednania?
     
241W Galerii „Więzi”
Katarzyna Krajewska
Jerzy Sosnowski
242Na progu
Mów do mnie
     
Numer w wersji papierowej:
24,99 zł 22,49 zł
dodaj do koszyka
dodaj do schowka
Numer w wersji e-book:
(format: pdf, Mobi, ePub)
18,45 zł
dodaj do koszyka
dodaj do schowka

Artykuł

WIĘŹ 1 (667) 2017

Zbigniew Nosowski

Editorial

Sumienie… Nazywane bywa busolą moralną, sędzią, świadkiem, strażnikiem, wewnętrznym głosem, najtajniejszym sanktuarium, iskrą duchową. Mówi, nawet krzyczy, upomina, milczy. Czasem odzywa się jako wyrzuty sumienia. Można się w nim przejrzeć jak w lustrze. Dlatego szczery rachunek sumienia nie jest rzeczą łatwą.

            Do zajęcia się tematyką sumienia skłoniły nas powody dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o społeczną rolę sumienia i jego miejsce w systemie prawnym – nie tylko o klauzulę sumienia, lecz także zarzuty, że prawo chce zastępować sumienia. Po drugie zaś, sumienie jest jednym z kluczowych pojęć papieskiej adhortacji Amoris laetitia. Dokument ten można wręcz traktować jako kościelny rachunek sumienia z głoszonej tradycyjnie zasady prymatu sumienia.

Jak zwraca uwagę ks. Alfred Marek Wierzbicki, sumienie jest prawdoczułe, ale nie jest wyrocznią. Można je też oszukiwać – czyli wprowadzać w błąd samego siebie. Można uciekać od wolności i zrezygnować z samodzielności, poddając się totalnie jakiemuś zewnętrznemu autorytetowi. Nic jednak bardziej niż sumienie nie stanowi o autonomii osoby.

Choć wielu widzi sumienie jako pojęcie kryptochrześcijańskie, to jego korzenie sięgają czasów przed Chrystusem. W teoriach sumienia przenikają się rozum, wola i uczucia. Co prawda, współcześni myśliciele rzadko zajmują się tą tematyką, ale – jak pokazują dyskusje w tym numerze „Więzi” – również po nowożytnej „śmierci Boga” trudno obyć się bez pojęcia sumienia. Dlatego Sebastian Duda stawia tezę, że mówić o sumieniu to mówić o godności człowieka, o tym, że osoba ludzka jest więcej niż tylko egzemplarzem gatunku.

Jest wreszcie sumienie – trybunałem. Wszyscy w końcu odpowiemy „przed Bogiem lub przed własnym sumieniem” – jak ujmuje to zapis konstytucyjny, sformułowany przez Tadeusza Mazowieckiego, którego też w tym numerze wspominamy, w 90-lecie urodzin. 

wstecz

Copyright (c) Towarzystwo „WIĘŹ”
00-074 Warszawa, ul. Trębacka 3
e:mail: wiez@wiez.pl

Bez Ciebie nie przetrwa WIĘŹ! Jak możesz pomóc?