Twój schowekTwój koszyk
szukaj

Lipiec 2011

Jaki plon „Złotych żniw”?

7 (633)

Jaki plon „Złotych żniw”?

Przed 70 laty miała miejsce zbrodnia w Jedwabnem. Zainicjowana przez Jana Tomasza Grossa debata na ten temat na trwałe zmieniła Polskę. Pierwszy kwartał bieżącego roku upłynął pod znakiem sporów o kolejną książkę tego autora. W tym numerze WIĘZI już z pewnego dystansu pytamy o plon "Złotych żniw". Chcemy podsumować dyskusję wokół tej książki oraz innych ważnych publikacji wydanych przez Centrum Badań nad Zagładą Żydów. Warto przełamać logikę zderzania skrajności uwielbianą przez współczesne media. Może spokojne skupienie na faktach i wysiłek ich zrozumienia pozwolą pełniej poznać prawdę – dostrzec, że w naszej przeszłości było i bohaterstwo, i podłość; i Westerplatte, i Jedwabne; i złote serca Sprawiedliwych, i „złote żniwa”?

     
Zbigniew Nosowski
1Od redakcji
4Podziękowania dla przyjaciół
     

Jaki plon „Złotych żniw”?

   
Władysław Bartoszewski
Zbigniew Nosowski
5Żyd i człowiek – rozmowa
Bożena Szaynok
15Porozmawiajmy spokojnie
Adam Michnik
Zbigniew Nosowski
29O milimetr od antysemityzmu – rozmowa
42Jakie żniwa? (ankieta)
Michał Bilewicz
43Niepokojąco spokojna debata
Piotr Cywiński
45Inne czasy, inne pytania
Sebastian Duda
47Zabiegi pseudoterapeutyczne
Piotr Forecki
49Nowy słownik, stare schematy
Piotr Kadlčik
52Ilu szmalcowników na jednego Sprawiedliwego
Stanisław Krajewski
55Terapia szokowa
Paweł Machcewicz
58To są różne książki
Piotr Paziński
60Dyskusja, której nie było, i wiedza, która jest wszędzie
Jan Żaryn
63Z daleka od Grossa
Mateusz Szpytma
66Markowa po „Złotych żniwach”
Krystyna Samsonowska
75Dąbrowa Tarnowska – nieco inaczej
Piotr Okniński
Przemysław Pazik
Mateusz Wojtalik
86Strach oswojony. Debata w oczach studentów
Ks. Wojciech Lemański
Ewa Karabin
89Twarzą w twarz z Zagładą – rozmowa
     
100W Galerii WIĘZI Wiktor Wołkow
     

Forum

   
Michał Sobol
101Małe liczby, Warkocz, Preparaty
Magdalena Bajer
104Sumienie i pamięć. Jeszcze o abp. Życińskim
Barbara Subko
109Janusza Krupskiego życie uwydatnione
Jacek Mączka
115Zatrzaśnięte przed nosem drzwi, Światło, Południe
     
Monika Waluś
118Złoty środek
Zaskoczona radością
     

Wiara

   
Ks. Andrzej Draguła
120„Spermologos” - od areopagu do dziedzińca pogan
     

Kultura

   
Małgorzata Kitowska-Łysiak
129Relikwie szamana i pustelnika
Danuta Wróblewska
135Miejsca mocy
Katarzyna Jabłońska
ks. Andrzej Luter
138Ksiądz z kobietą w kinie
Będzie bolało
     

Książki

   
Jerzy Sosnowski
146Okresowe niedomaganie istnienia
Małgorzata Frankiewicz
153Katolicyzm zamknięty w doczesności
Paweł Czapczyk
157Złudzenia nowoczesności
     
Jerzy Sosnowski
161Eks post
Zasada antropiczna
     

Listy do redakcji

   
Krzysztof Pomian
166Pamięć i przebaczenie
     
Numer w wersji e-book:
(format: pdf)
12,30 zł
dodaj do koszyka
dodaj do schowka

Artykuł

WIĘŹ 7 (633) 2011

Mateusz Szpytma

Markowa po „Złotych żniwach”

Społeczne zainteresowanie historią Ulmów trwa do dzisiaj. Ma na to wpływ z pewnością fakt, że życie i śmierć rodziny Ulmów (w mniejszym zakresie Szallów i Goldmanów) są niezwykle dobrze udokumentowane. Do dzisiaj żyją jeszcze świadkowie ich życia, a w tym gronie znajduje się 86-letnia Stanisława Kuźniar z domu Szpytma, która była matką chrzestną Władzia – jednego z synów Ulmów. Wiarygodność przekazu świadków życia Ulmów została potwierdzona przez wiele dokumentów. Wskazują oni, że Ulmowie angażowali się w liczne działania na rzecz lokalnej społeczności.

Kolejnym powodem, dla którego Ulmowie szybko zostali zinternalizowani w polskim społeczeństwie, była potrzeba symbolu pozytywnych odniesień w polsko-żydowskiej historii. Pojawiła się ona szczególnie wyraźnie po opublikowaniu książki „Sąsiedzi” Jana Tomasza Grossa, w której przypomniano znany dotychczas jedynie w wąskim środowisku historyków fakt współudziału Polaków w mordowaniu żydowskich mieszkańców Jedwabnego w lipcu 1941 r. Można było się zatem spodziewać, że zapowiadana na początek 2011 r. ksiązka J. T. Grossa „Złote żniwa” oraz ukazujące się w podobnym terminie prace naukowców związanych z Centrum Badań nad Zagładą Żydów przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN będą miały pośrednio wpływ na wzrost zainteresowania opinii publicznej historią rodziny Ulmów. […]

Podsumowując, można powiedzieć, że „Złote żniwa” Jana Tomasza Grossa paradoksalnie przyczyniła się nie tylko do szerokiego upowszechnienia historii o rodzinie Ulmów, ale także do pogłębienia wiedzy o okolicznościach samej zbrodni na rodzinie Ulmów, Szallów i Goldmanów.

Dobrze by było, gdyby w dyskursie publicznym historia Rodziny Ulmów nie była instrumentalnie wykorzystywana do negowania innych faktów. Będzie to jednak trudne, jeśli przykłady pozytywnych postaw Polaków będą pomijane lub w nieproporcjonalny sposób marginalizowane. Wiemy na przykładzie opisanej wyżej podkarpackiej wioski, że rzeczywistość jest dużo bardziej skomplikowana niż mogłoby się wydawać. Ani Markowa nie była rajem dla Żydów, choć uratowano ich tam wielu; ani nie jest prawdą ogólne oskarżenie polskich chłopów, że pomagali w mordowaniu Żydów lub też ich obrona, że uczynili wszystko, co było w ich mocy.

Cały tekst w miesięczniku WIĘŹ nr 7/2011 (dostępny także w wersji elektronicznej jako e-book)

wstecz

Copyright (c) Towarzystwo „WIĘŹ”
00-074 Warszawa, ul. Trębacka 3
e:mail: wiez@wiez.pl

Bez Ciebie nie przetrwa WIĘŹ! Jak możesz pomóc?