Twój schowekTwój koszyk
szukaj

Jesień 2018

Kanon wolnych Polaków | Niepełno(s)prawni w Kościele | Bohaterowie na nowe czasy

3 (673)

Kanon wolnych Polaków | Niepełno(s)prawni w Kościele | Bohaterowie na nowe czasy

Więcej mówi się w Polsce o tym, jak pięknie umierać, niż jak pięknie żyć. A przecież mamy wspaniałą historię polskiej wolności! Wybraliśmy kilkoro jej niezwykłych bohaterów.
Osoby z niepełnosprawnościami mają być w sercu Kościoła. Jak to wygląda w praktyce? Czy będą przyjęte do zakonu? Są podmiotem czy jedynie przedmiotem troski ze strony innych?
Pogłoski o zmierzchu bohaterów są zawsze przedwczesne. Czy dziś bohaterowie to tylko ryzykujący życie herosi? Czy kult bohaterstwa może stać się „bohaterszczyzną”?  

 

Popioły Andrzeja Wajdy, bezpłatny dodatek DVD!
 

     
Zbigniew Nosowski
1Editorial
5Podziękowania dla Przyjaciół
     

Kanon wolnych Polaków

   
Ewa Buczek
Zbigniew Nosowski
7Zszywanie Polski
Stanisław Zakroczymski
11Batalie o niezawisłość
Bartosz Bartosik
18Solidarnie bez przemocy
Agnieszka Magdziak-Miszewska
26Bez licytacji krzywd
Andrzej Kerner
33Śląski borderline
Ewa Buczek
40Trzeba nam samym robić nasze życie
Beata Chomątowska
48Ćwiczenia z empatii
Zbigniew Nosowski
55Ból ludzi bólem Kościoła
Krzysztof Biedrzycki
62Ociosywanie traumy
     
Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki
68I. Piosenka o krzywdach, II. Piosenka o pączuszkach, III. Piosenka o Brzęckich
     
Andrzej Nowak
Sebastian Duda
71Mistrza Wincentego wzór polskości
rozmowa
Andrzej Leder
Sebastian Duda
81Gdzie jest nowoczesny projekt polskości?
rozmowa
Dawid Szkoła
92Czytanie świata
Beit znaczy dom
Wojciech Surówka OP
99Z drugiej strony Bugu
Czy Putin jest faszystą?
Przemysław Prekiel
108Historia
Socjaliści przeciwko bolszewikom
Joanna Tokarska-Bakir
118Polemiki
Czarne jest jednak czarne
Bożena Szaynok
128Nie dopisywać ukrytych intencji
Aleksander Hall
139Rzeczy (nie)pospolite
Maski opadły
     

Niepełno(s)prawni w Kościele

   
Damian Jankowski
145Perła wytrącona z rąk
Jean Vanier
Damian Wyżkiewicz CM
154Wszyscy jesteśmy niepełnosprawni
rozmowa
Damian Wyżkiewicz CM
159Filozofia bezradna wobec niepełnosprawności?
Anna Maliszewska
167Rozumność to nie tylko IQ
Nowa katolicka teologia niepełnosprawności
Piotr Pawłowski
Katarzyna Jabłońska
176Niepełnosprawność to nie choroba
rozmowa
     
Péter Kántor
184Co Bóg powinien wiedzieć, Poniedziałkowe przedpołudnie na Majdanku
Abp Vincenzo Paglia
188Otwarta ortodoksja
Od „Humanae vitae” do „Amoris laetitia”
Michał Zioło OCSO
197Litery na piasku
D – jak dom
     

Bohaterowie na nowe czasy

   
Marcin Napiórkowski
203Najbardziej nadużywane słowo wszech czasów
Jerzy Sosnowski
211Bohaterowie walki z chaosem
Ks. Andrzej Luter
220Iskra nie powstaje z popiołów
     
Katarzyna Jabłońska
ks. Andrzej Luter
228Ksiądz z kobietą w kinie
Wirtuoz Anderson
234W galerii „Więzi”
Kacper Nowak
     
Marcin Cielecki
236Książki
Paradoksy samotności
Jacek Borkowicz
240Przywilej i zobowiązanie
Jakub Halcewicz-Pleskaczewski
245Którędy do wyjścia?
     
Jerzy Sosnowski
249Na progu
Chciałbym zrozumieć
     
Numer w wersji papierowej:
24,99 zł 22,49 zł
dodaj do koszyka
dodaj do schowka
Numer w wersji e-book:
(format: Mobi, ePub)
18,45 zł
dodaj do koszyka
dodaj do schowka

Artykuł

WIĘŹ 3 (673) 2018

Ewa Buczek, Zbigniew Nosowski

Zszywanie Polski

Ostatnie sto lat to nie tylko zrywy do walki o niepodległość. Warto tak czytać historię polskiej wolności, aby dostarczała wskazówek, jak obecnie żyć w wolnym kraju. Potrzebujemy wzorców na czas pokoju – i w naszej historii bez problemu znajdziemy ich dziesiątki.

 

Uważny obserwator historii Polski ostatniego stulecia bez trudu dostrzeże, że jej lejtmotywem – nawracającym regularnie niemal w każdym pokoleniu – jest konieczność odbudowy kraju. Nie inaczej jest obecnie. W roku uroczystego świętowania stulecia odzyskania niepodległości w pewnym sensie Polskę trzeba znowu zaczynać budować od nowa. Rzecz jasna, w zupełnie innym znaczeniu „od nowa” niż w latach 1918, 1945 i 1989.

Dzisiejsze zaczynanie „od nowa” wyznaczone jest zwłaszcza przez – narastające dramatycznie, szczególnie od ośmiu lat – głębokie podziały społeczne, które sprawiają, że przy wielu polskich rodzinnych stołach nie da się już rozmawiać o polityce. W drugie stulecie odzyskanej w 1918 roku niepodległości wchodzimy jako Polacy głęboko politycznie spolaryzowani.

Widać w tej sytuacji olbrzymią potrzebę resetu – nowego podejścia do państwa, nowego doświadczenia wspólnoty narodowej. Czuć tęsknotę za państwem, które przestanie być partyjnym łupem i z którym będą mogli się utożsamiać także oponenci każdej ekipy akurat rządzącej. I za taką wspólnotą narodową, w której będzie miejsce na głębokie nawet różnice ideowe i wynikające z nich spory – ale też na świadomość dobra wspólnego. Niezależnie od wszelkich istniejących różnic w ocenach sytuacji politycznej ludzie odpowiedzialnie myślący o Polsce zgodzą się, że nie jest zdrowa i nie służy dobrze przyszłości narodu sytuacja, w której kolejne ekipy rządzące będą się na zmianę wyklinać jako zdrajców narodu lub wrogów demokracji – prowadząc w konsekwencji u swych zwolenników do poczucia wykluczenia i wyobcowania ze struktur państwa, gdy rządzą ci drudzy...

Historia polskiej wolności

Trzeba więc na nowo poszukiwać w polskiej tradycji źródeł inspiracji na przyszłość. Warto odwoływać się zwłaszcza do tej istotnej części dobra wspólnego, jaką jest wspólne dziedzictwo kulturowe: doświadczenia osób, które żyły przed nami i swoim działaniem pokazywały, na ile wspaniałych sposobów może przejawiać się patriotyzm, jak można budować z poświęceniem i oddaniem swoje państwo, jak zmieniać rzeczywistość, wykorzystując własne talenty i możliwości.

Myśląc o naszej wspólnotowej przeszłości, nie sposób jednak uciec od wrażenia, że w polskiej narracji historycznej ostatnich lat dużo częściej mówi się o tym, jak pięknie umierać, niż jak pięknie żyć. A przecież minione sto lat to nie tylko czas wojen i okupacji, ale także okresy stabilizacji, w których można było odłożyć broń, wyjść z konspiracji i współtworzyć lepszą codzienność. To nie tylko zrywy do walki o wolność, ale też powszednie czynienie z niej mądrego użytku.

Warto tak czytać historię polskiej wolności, aby dostarczała wskazówek, jak obecnie żyć w wolnym kraju. Potrzebujemy jako wspólnota narodowa wzorców na czas pokoju – i w naszej historii bez problemu znajdziemy ich dziesiątki. Ostatnie sto lat w Polsce to przecież – obok czynu zbrojnego – również wielka skarbnica doświadczeń, jakie powinny składać się na mądrość narodu chcącego świadomie budować swoje państwo i jego pozycję w Europie i świecie. To tworzenie instytucji niepodległego państwa po latach zaborów, „zszywanie” Polski z trzech odmiennych kawałków, odbudowa kraju po kataklizmie II wojny, zasiedlanie i oswajanie Ziem Odzyskanych, wielkie procesy pojednania z sąsiednimi narodami, emancypacja kobiet, unarodowienie chłopów, wchodzenie w nowoczesność, etos walki bez przemocy, wiele wybitnych dzieł twórców kultury. Polskie doświadczenia dziejowe mogą być źródłem dumy, że umieliśmy sobie poradzić z wieloma wyzwaniami pomimo tragicznych okoliczności – takich jak kleszcze dwóch totalitaryzmów, kolonialna polityka ZSRR, ogromne straty wojenne.

Za każdą zmianą stoi człowiek

Przedstawiany tu „Kanon wolnych Polaków” powstał w odpowiedzi na opisaną wyżej potrzebę. Ten zbiór ośmiu krótkich tekstów to – zainspirowana przez Jacka Cichockiego – propozycja takiego ujęcia polskiej historii ostatnich stu lat, które pozwoli wydobyć z przeszłości pewne procesy kształtujące naszą tożsamość, a zarazem mające istotne znaczenie przy mierzeniu się z wyzwaniami stojącymi dziś przed Polakami.

Nasz „Kanon wolnych Polaków” jest zdecydowanie niewyczerpujący i niezamknięty. Bez trudu można przytoczyć inne nazwiska i odwołać się do innych zjawisk. Każdy wybór jest z natury subiektywny, nie inaczej jest tym razem. W swoim doborze kierowaliśmy się raczej potrzebą ukazania w miarę szerokiego spektrum postaw obywatelskich, chęcią przybliżenia różnorodnych dróg pozwalających realizować powołanie do budowania lepszego świata.

Każdy z tekstów „Kanonu wolnych Polaków” prezentuje jeden wybrany proces historyczny i jednego bohatera. Chcieliśmy opowiadać o ludziach z krwi i kości, a nie tylko o suchych faktach – bo przecież za każdą zmianą społeczną stoi człowiek. Wśród przywoływanych postaci są ludzie dobrze znani, ale nie brakuje również tych nieoczywistych, zapoznanych lub nieznanych, a wartych przypomnienia. Jest tu więc prawnik-państwowiec walczący o sędziowską niezawisłość w II RP. Jest pielęgniarka prowadząca lud do solidarnej walki bez przemocy. Jest historyk konsekwentnie dążący do pojednania polsko-ukraińskiego. Jest biskup Ślązak, któremu „prawdziwi Polacy” nieraz zarzucali niemieckość. Jest międzywojenna działaczka ruchu ludowego dążąca do „uobywatelnienia” chłopów. Jest architektka, która w czasach gospodarki niedoboru uparła się budować tak, żeby ludziom mieszkało się dobrze. Jest duchowny wychowujący w PRL i do świadomej wiary, i do zaangażowania obywatelskiego. Jest wreszcie poeta ociosujący traumę II wojny światowej, by na nowo poukładać wartości.

Co ich łączy? Patetycznie, ale prawdziwie mówiąc: polskość. Ale także rozumienie życia jako wezwania, by coś z siebie dać innym. Każdy z bohaterów w inny sposób walczył o coś ważnego – niektórzy także militarnie. Wszyscy jako obywatele byli ludźmi wolnymi do służby innym – nie tylko wolnymi od różnych krępujących więzów. To była ich osobista realizacja tradycyjnej polskiej walki „za wolność waszą i naszą”...

Historia nauczycielką nadziei

Te krótkie teksty staną się wkrótce podstawą do otwartej dyskusji z udziałem młodzieży w trakcie seminarium zorganizowanego wraz z Klubem Inteligencji Katolickiej w Warszawie. Mają one bowiem inspirować do tego, by mądrze odpowiadać na dzisiejsze wyzwania i jak najpełniej wykorzystywać polski potencjał wspólnotowy.

Wierzymy, że zaprezentowane przez nas w „Kanonie wolnych Polaków” tematy i bohaterowie to dopiero początek wielkiej opowieści, którą można dalej rozwijać – w codziennych rozmowach i wielkich debatach. Publikując te teksty, zachęcamy naszych Czytelników, aby – w nawiązaniu do tych przykładów z przeszłości – rozmawiali w gronie rodziny, przyjaciół czy współpracowników o tym, jak dzisiaj i jutro być wolną Polką i wolnym Polakiem.

 


Świat cierpi dziś na deficyt nadziei. Wzmagają się niepokoje o przyszłość. Chcielibyśmy, aby historia polskiej wolności stała się nie tylko magistra vitae, ale też nauczycielką nadziei. Czy spojrzenie w przeszłość pozwoli ożywić nadzieję, że to i owo może się jeszcze nam, Polakom, udać? Na przykład zszywanie wspólnej ojczyzny z dzisiejszych pokawałkowanych części?

 

wstecz

Copyright (c) Towarzystwo „WIĘŹ”
00-074 Warszawa, ul. Trębacka 3
e:mail: wiez@wiez.pl

Bez Ciebie nie przetrwa WIĘŹ! Jak możesz pomóc?